From 94cc0537c1e7ff62d41445be889f68b471e48f6a Mon Sep 17 00:00:00 2001 From: =?UTF-8?q?Yusuf=20=C4=B0pek?= Date: Mon, 30 Aug 2021 14:05:32 +0300 Subject: [PATCH] =?UTF-8?q?internette-gizlilik-ve-g=C3=BCvenlik-1=20eklend?= =?UTF-8?q?i?= MIME-Version: 1.0 Content-Type: text/plain; charset=UTF-8 Content-Transfer-Encoding: 8bit --- ....md => internette-gizlilik-ve-guvenlik.md} | 0 .../internette-gizlilik-ve-güvenlik-1.md | 212 ++++++++++++++++++ 2 files changed, 212 insertions(+) rename rehberler/{internettegizlilikveguvenlik.md => internette-gizlilik-ve-guvenlik.md} (100%) create mode 100644 rehberler/internette-gizlilik-ve-güvenlik-1.md diff --git a/rehberler/internettegizlilikveguvenlik.md b/rehberler/internette-gizlilik-ve-guvenlik.md similarity index 100% rename from rehberler/internettegizlilikveguvenlik.md rename to rehberler/internette-gizlilik-ve-guvenlik.md diff --git a/rehberler/internette-gizlilik-ve-güvenlik-1.md b/rehberler/internette-gizlilik-ve-güvenlik-1.md new file mode 100644 index 0000000..9b6f621 --- /dev/null +++ b/rehberler/internette-gizlilik-ve-güvenlik-1.md @@ -0,0 +1,212 @@ +# Gizlilik ve Güvenlik Rehberi + +Kapitalizmin ele geçirdiği teknoloji çağında maalesef şirketler sizin verilerinizi satıyor/kullanıyor. Sizin verileriniz onlara çok büyük güç veriyor. Öyle bir güç ki seçimleri bile değiştirebiliyorlar! Ancak bir çok kişinin sandığı aksine bu böyle olmak zorunda değil. + +Özgür yazılım kullanırsanız, yazılımın gerçek sahibi siz oluyorsunuz. Neyi verip vermediğinizi de gerçek sahibi olarak siz seçiyorsunuz. Bu özgür yazılımlar her zaman olmasa da çoğu zaman kapalı kaynak/sahipli yazılım alternatiflerinden çok çok daha iyi. + +Bu makalade sizlere internette daha gizli ve güvenli olmanızı sağlayacak özgür yazılımları önereceğiz. Gizlilik ve güvenlik önemlidir! + +## İçerik Tablosu +1. [İşletim Sistemi](#işletim-sistemi) + 1. [Mobil](tercih-edilebilecek-mobil-işletim-sistemleri) + 2. [Kullanıcı Dostu Masaüstü Sistemleri](tercih-edilebilecek-kullanıcı-dostu-masaüstü-işletim-sistemleri) + 3. [Gelişmiş Masaüstü Sistemleri](tercih-edilebilecek-gelişmiş-masaüstü-işletim-sistemleri) + 3. [Tor Ağı Kullanan Sistemler](tor-ağı-kullanan-gnu/linux-dağıtımları) +2. [Servis Sağlayıcıları](#servis-sağlayıcıları) + 1. [Arama Motorları](#arama-motorları) + 2. [E-posta](#e-posta) + 3. [DNS](#dns) + 4. [VPN](#vpn) + 5. [Mesajlaşma](#mesajlaşma) +3. [Tarayıcılar](#tarayıcılar) +4. [Çift Faktörlü Doğrulama](#2fa) +5. [Şifre Yöneticileri](#şifre-yöneticileri) +6. [Tarayıcı Eklentileri](#tarayıcı-eklentileri) +7. [Kameranızı Yazılımsal Olarak Kapatın](#tarayıcı-eklentileri) +8. [Destek](#tarayıcı-eklentileri) + + +--- + +# 1. İşletim Sistemi + +Gizlilik ve güvenlik için işletim sistemini iyi seçmek gerekir. Bilgisayarınızı veya dizüstü bilgisayarınızı satın aldığınızda varsayılan olan gelen işletim sistemleri çoğu zaman verilerinizi toplamakla beraber güvenliğinizi de düşürmektedir. + +[Windows'un içerisindeki gizli NSA arka kapısı.](https://www.heise.de/tp/features/How-NSA-access-was-built-into-Windows-3444341.html) + +[55 binden fazla bilgisayar NSA arka kapısını artık silebiliyor!](https://arstechnica.com/information-technology/2017/04/nsa-backdoor-detected-on-55000-windows-boxes-can-now-be-remotely-removed/) + +Bu haberler sadece birer örnek. Arka kapılar dışında özgür olmayan işletim sistemleri sizin verilerinizi zaten sürekli topluyor ve kullanıyor. + +### Tercih Edilebilecek Mobil İşletim Sistemleri + +1. [Calyx OS](https://calyxos.org/) (AOSP) +2. [GrapheneOS](https://grapheneos.org/) (AOSP) +3. [LineageOS](https://lineageos.org/) (AOSP) + +**AOSP: Android açık kaynak projesi (Android open source project)** + +### Tercih Edilebilecek Kullanıcı Dostu Masaüstü İşletim Sistemleri +1. [Fedora Workstation](https://getfedora.org) (GNU/LINUX) +2. [POP OS](https://pop.system76.com/) (GNU/LINUX) +3. [Ubuntu](https://ubuntu.com/download/desktop) (GNU/LINUX) +4. [Manjaro](https://manjaro.org/) (GNU/LINUX) + +### Tercih Edilebilecek Gelişmiş Masaüstü İşletim Sistemleri + +1. [Alpine Linux](https://manjaro.org/) (GNU/LINUX) +2. [Arch Linux](https://archlinux.org/) (GNU/LINUX) +3. [Debian](https://www.debian.org/) (GNU/LINUX) +4. [Nix OS](https://nixos.org/) (GNU/LINUX) +5. [Qubes OS](https://www.qubes-os.org/) (GNU/LINUX) + +### Tor Ağı Kullanan GNU/LINUX Dağıtımları + +1. [Tails OS](https://tails.boum.org/) (GNU/LINUX) +2. [Whonix](https://www.whonix.org/) (GNU/LINUX) + +**Kaynak: [Operating Systems | PrivacyTools](https://privacytools.io/operating-systems/)** + + +# 2. Servis Sağlayıcıları + +Servis sağlayıcıları internetin büyük bir bölümünü oluşturmakla beraber en sık kullandığımız servislerdir. Dolayısıyla kullandığınız servisleri dikkatlice seçmeniz gerekir. + +### A. Arama Motorları +--- + +#### Önerilen Arama Motoru: + +1. [Searx](https://searx.space/) - Tamamen açık kaynak kodlu, gizliliğe önem veren, meta arama motoru. Sonuçlarını hangi arama motorlarından alacağını kendiniz seçebilirsiniz. Açık kaynak kodlu olduğu için birçok sunucuda host edilir. İsterseniz kendi bilgisayarınıza/sunucunuza kurup aile ve arkadaşlarınızla paylaşabilirsiniz! + +#### Kullanılabilecek Diğer Arama Motorları: + +1. [Duckduckgo](https:duckduckgo.com) - Eklentisi ve birkaç yazlımı daha açık kaynak kodludur. Ancak kendisi kapalı kaynak kodludur. Gizliliğe önem verir. Sonuçları Yandex'den alır. Sunucuları Amerikadadır. +2. [Startpage](https://startpage.com/) - Kapalı kaynak kodlu arama motoru. Sonuçlarını Google'dan alır. Sunucuları Avrupadadır. + +**NOT: Duckduckgo ve Startpage gizlilik politikalarında hiçbir şekilde kullanıcıyı tanımlayabilecek bir veri almadıklarını belirtmişlerdir. İkisi de uzun süredir var olan servislerdir.** + +### B. E-posta +--- + +1. [Protonmail](https://protonmail.com) - Ücretsiz, uçtan uca şifreleme kullanan bir mail servisi. +2. [Tuttanota](https://tutanota.com/) - Ücretsiz uçtan uca şifreleme kullanan bir mail servisi. + +**[Uçtan uca şifreleme](https://tr.wikipedia.org/wiki/U%C3%A7tan_uca_%C5%9Fifreleme) verinizin başka bir bilgisayarda (sunucuda) olmasına rağmen fiziksel erişimi olan kişilerce bile verinize erişilememesini sağlayan şifreleme sistemi.** + +### C. DNS +--- + +DNS, internette girdiğiniz websitelerinin IP adreslerini söyleyen bir kitapdır. Buradan da anlayacağınız üzere DNS sunucunuz sizin hangi sitelere erişim sağlamak istediğinizi bilir. + +1. [1.1.1.1](https://1.1.1.1) - Dünyadaki en hızlı dns sağlayıcısıdır. Gizliliğinizi arttırmakla beraber hızınızıda arttırır. +2. [Adguard DNS](https://adguard.com/en/adguard-dns/overview.html) - Reklamları engelleyebilen, Kıbrsıta bulunan DNS servisi. +3. [QUAD9](https://quad9.net/) Sunucuları İsviçre'de olan ve zararlı yazılımları engelleyen bir DNS servisi. + +**Kullandığınız DNS servisini mutlaka [DNS-Over-HTTPS](https://youtu.be/kxZ9EO1Cbog) ile kullanmanızı tavsiye ederiz.** + +### D. VPN +--- + +**Not: VPN'ler sizi anonim yapmaz, sadece IP adresinizi değiştirip internet servis sağlayıcısının girdiğiniz siteleri görmesini engeller. Ancak bu siteleri VPN sağlayıcısı görebilir! [VPN Firmalarının Tuzakları - Yusuf İpek](https://youtu.be/dd3CopniBW4)** + +(Varsayılan DNS sunucularını kullanıyorsanız bu siteler engelli olabilir.) + +1. [ProtonVPN](https://protonvpn.com/) - Ücretsiz sürümü var. +2. [Mullvad VPN ](https://mullvad.net/en/) - Ücretli +3. [I VPN](https://www.ivpn.net/) - Ücretli + +**Sürekli güncellenen liste: [Techlore VPN Listesi](https://techlore.tech/vpnchart.html)** + +**Ücretsiz kullandığınız VPN servislerine dikkat edin! Çoğu size ücretsiz servis vermenin yanında verilerinizi satıyor.** + +### E. Mesajlaşma +--- + +Mesajlaşırken eğer bağlantı şifreli değil ise aradaki herhangi biri veya servis sağlayıcınız sizin mesjlarınızı okuyabilir. Şifreleme yöntemi uçtan uca değilse servisi sağlayan firma mesajlarınıza erişebilir. + +Önerilen mesajlaşma programları: + +1. [Matrix için Element](https://element.io/) - Matrix, uçtan uca şifreleme sağlayan [dağıtık](https://en.wikipedia.org/wiki/Federation_(information_technology)) protokol. Aynı zamanda Matrix üzerinden farklı servislerle (Discord, IRC) konuşmak mümkün. +2. [Signal](https://signal.org/en/) - Uçtan uca şifrelenmiş özgür bir yazılım ve harika bir mesajlaşma programı. + +# 3. Tarayıcılar + +(Varsayılan DNS sunucularını kullanıyorsanız bu siteler engelli olabilir.) + +1. [Tor Browser](https://torproject.org) - Girdiğiniz siteleri 3 anonim tor sunucusundan geçirip size ulaştırır. +2. [Brave](https://brave.com) - Chromium tabanlı hızlı bir tarayıcı. Reklam engelleyici ve birçok içerik beraberinde gelir. Gizli sekmede Tor bağlantısı seçeneği vardır. +3. [Firefox](https://www.mozilla.org/en-US/firefox/new/) - Chromium tabanlı tek tarayıcı alternatifidir. Webi tamamen Chromium tabanlı tarayıcılara bırakmak istemiyorsanız kullanabilirsiniz. Ayrıca Chromium tabanlı tarayıcılara göre çok daha fazla kişiselleştirilebilir. + +# 4. 2FA + +Çift faktor doğrulama olarak da bilinir. Birinin parolanızı bulması halinde hesabınıza giriş yapabilmek için bir çeşit onaylama ister. En son güvenlik önlemidir. + +1. **FIDO** - En güvenlisi denilebilir, sizin elinizde olan fiziksel bir usb cihazını bilgisayarınıza veya telefonuza bağlayıp bir tuşa basıp onaylarsınız. +2. **TOTP** - Zaman bazlı size rastgele bir kod üretir. TOTP giriş şifrenizi veya kurtarma kodlarınızı kaybetmeniz durumunda hesaplarınızı kaybedersiniz. Dolayısıyla düzenli yedekleme almanızı tavsiye ederiz. Önerilen OTP uygulamaları: + 1. [Tofu](https://www.tofuauth.com/) (IOS) + 2. [FreeOTP](https://freeotp.github.io/) (Android) + 3. [Aegis](https://play.google.com/store/apps/details?id=com.beemdevelopment.aegis&hl=en&gl=US) (Android) +3. **SMS** - En güvensiz 2FA versiyonudur! Telefon numaranıza SMS olarak kod gönderilir. Kayıt olduğunuz servise telefon numaranızı vermeniz gerekir. SMS mesajları şifreli olmadığı için farklı yöntemlerle kodunuza teorik olarak erişilebilir! + +[Telefon servis sağlayıcısı Google doğrulama SMS'ine reklam koydu!](https://9to5google.com/2021/06/29/google-verification-code-sms-ad/) + + +**Kullanabileceğiniz en kötü program Authydir! Sahipli bir yazılım olmasının yanı sıra 2FA kodlarınızın yedeklerini almanızı engeller ve sizi platformlarına kilitlerler!** + + + +# 5. Şifre Yöneticileri + +Şifre yöneticileri sizin için rastgele uzun ve karmaşık şifreler üretip saklarlar. Böylece heryerde aynı şifreyi kullanma derdinden de, şifreyi unutma derdinden de kurtulmuş olursunuz. + +**Şifrenizin bir veritabanından sızması durumunda diğer hesaplarınız da güvenli kalmış olur!** + +Önerilen şifre yöneticileri: + +1. [Bitwarden](https://bitwarden.com/) - Bulut tabanlı şifre yöneticisi. İçine 2FA ekleyebilirsiniz. +2. [Keepass](https://keepass.info/) - Yerel tabanlı şifre yöneticisi. + +**Kullanabileceğiniz en kötü şifre yöneticilerinden biri Lastpassdir. Sahipli bir yazılımdır ve sizi birçok yönden kısıtlar!** + +# 6. Tarayıcı eklentileri + +1. [Noscript](https://noscript.net/) - Javascripti engeller. Sayfalar daha hızlı açılır ve izleyiciler manuel olarak engellenebilir. +2. [Ublock Origin](https://en.wikipedia.org/wiki/UBlock_Origin) - En iyi reklam ve izleyici engelleyici. Bir çok sahipli adblock yazılımı uBlock'un kaynak kodu üstünden kurulmuştur! +3. [Terms of service; Didn't read](https://tosdr.org/) - Websitelerinin kullanıcı sözleşmesi ve gizlilik politikasını anlamanızı sağlayan bir eklenti. +4. [Cookie Auto-Delete](https://github.com/Cookie-AutoDelete/Cookie-AutoDelete) - Seçtiğiniz websiteler dışındaki çerezleri otomatik olarak silen eklenti. + + +# 7. Kameranızı Yazılımsal Olarak Kapatm + +Siz istemeseniz bile bazen bazı zararlı yazılımlar mikrofon veya kameranıza erişim sağlayabilir. Bundan kurtulmak için ya kameranızı tamamen sökün, veya kameranızı bir kağıt parçasıyla kapatın. Bunları yapmak istemiyorsanız GNU/Linux'ta sürücüleri devre dışı bırakabilirsiniz. + +Sürücüleri devre dışı bırakmak için terminali açın ve `sudo modprobe -r uvcvideo` yazın + +Kameranızı kullanmanız gerektiğinde `sudo modprobe uvcvideo` yazabilirsiniz. + +Bunları daha hızlı kullanmak için alias oluşturabilirsiniz! + +Telefon içinse [bazı aparatlar](https://www.gittigidiyor.com/dizst-bilgisayar-laptop-aksesuar/laptop-etiketi-sticker?k=Laptop%20Cep%20Telefonu%20Notebook%20PC%20Bilgisayar%20TV%20Kamera%20Webcam%20Cover%20Sticker%20Kapat%C4%B1c%C4%B1%20Koruyucu&qm=1) satın alabilirsiniz. + + + +# Destek + +Buraya kadar okuduysanız, teşekkürler! Bunlar benim bildiklerim. + +**Yazar: Schwarze#1234 (Discord)** + +**Düzenleyen: Yusuf İpek [Website](https://yusufipek.me)** + +Bana destek olmak istiyorsan, ben burada sadece bildiklerimi anlattım. Bunca açık kaynak kodlu proje varken sadece bunun hakkında bir makale yazan birine destek olmak saçma olur. + +1. [Tor Projesine Destek](https://donate.torproject.org/) +2. [Keepas Destek](https://keepass.info/donate.html) +3. [Graphene OS Destek](https://grapheneos.org/donate) +4. [Firefox Destek](https://donate.mozilla.org/en-US/?presets=50,30,20,10&amount=30&utm_source=mozilla.org&utm_medium=referral&utm_content=company¤cy=usd&utm_campaign=footer) +5. [Matrix Destek](https://matrix.org/) + +Diğerleri için projelerin sayfalarını ziyaret edebilirsiniz. + +etiketler: gizlilik güvenlik özgür-yazılım linux