From d9e0dbb33135118bc9b59ba91de9fc1b372b8f10 Mon Sep 17 00:00:00 2001 From: =?UTF-8?q?Yusuf=20=C4=B0pek?= Date: Mon, 30 Aug 2021 17:11:08 +0300 Subject: [PATCH] =?UTF-8?q?da=C4=9F=C4=B1t=C4=B1k-teknolojiler=20rehberi?= =?UTF-8?q?=20eklendi?= MIME-Version: 1.0 Content-Type: text/plain; charset=UTF-8 Content-Transfer-Encoding: 8bit --- rehberler/dağıtık-teknolojiler.md | 89 +++++++++++++++++++++++++++++++ 1 file changed, 89 insertions(+) create mode 100644 rehberler/dağıtık-teknolojiler.md diff --git a/rehberler/dağıtık-teknolojiler.md b/rehberler/dağıtık-teknolojiler.md new file mode 100644 index 0000000..ecf9d27 --- /dev/null +++ b/rehberler/dağıtık-teknolojiler.md @@ -0,0 +1,89 @@ +# Dağıtık Teknolojiler + +## İçerik Tablosu +1. [Dağıtık Teknoloji Nedir?](#dağıtık-teknoloji-nedir) +2. [Neden Daha İyi?](#neden-daha-i̇yi) +3. [Dağıtık Teknoloji Örnekleri](#dağıtık-teknoloji-örnekleri) + - [Blog](#blog) + - [Bulut](#bulut) + - [Sosyal Medya](#sosyal-medya) + - [Video](#video) +4. [Daha Fazlası](#daha-fazlası) +5. [Katkıda Bulunanlar](#katkıda-bulunanlar) + + +## Dağıtık Teknoloji Nedir? + +[Dağıtık teknolojiler](https://en.wikipedia.org/wiki/Fediverse) (ing: fediverse) bir uygulamanın farklı kişiler tarafından çalıştırılmasına rağmen birbiriyle iletişime geçebilmesini sağlar. + +![dağıtık-teknolojiler](https://i.postimg.cc/m2tJ2Xf5/4XaAey1.jpg) + +Twitter'ı hayal edin. Twitter bugün çökerse hiçkimse erişemez ve kullanamaz. Twitter sizi platformundan atarsa yapacak hiçbir şeyiniz yok. Çünkü sistem onlara ait ve bu sistemin yapısında merkeziyetçilik var. + +Ancak başka bir platform hayal edelim. Bu platformda tıpkı Twitter gibi insanların Tweet atmasını sağlasın. Ama bu yazılımı isteyen herkes kendi bilgisayarına kurup eş/dostuyla paylaşabilsin. Üstüne böyle farklı insanların bilgisayarlarına kurulmuş bütün bu Twitterlar birbirleriyle iletişime geçebiliyor olsun. + +Benim Twitter sunucuma birisi Tweet attığında, Ahmet'in sunucusuna kurulu olan Twitter'da bu tweeti görebiliyor olsun. + +Bu teknolojinin arkasında [ActivityPub](https://en.wikipedia.org/wiki/ActivityPub) denen bir sistem yatıyor. + +## Neden Daha İyi? + +1. Merkeziyetçilik yok. Dolayısıyla birisinin sizi yasaklaması durumunda başka bir sunucuya geçebilirsiniz veya daha iyisi kendi "Twitterınızı"" kurabilirsiniz. +2. Sansür yok. Aman bunu yazmayayım bir şey olur yok. +3. Sisteminizin çökmesi durumunda diğer bütün Twitterlar hala çalışıyor. +4. Bu yazılımlar "özgür" olduğundan kaynak kodunu görüntüleyebiliyorsunuz. Dolayısıyla kimse sizi takip etmiyor. Sizden gerektiğinden fazla bilgi almıyor. +5. Bu yazılımlar "özgür" olduğundan ürünün sahibi "siz" oluyorsunuz. + + +## Dağıtık Teknoloji Örnekleri + +### Blog +1. [Write Freely](https://writefreely.org/) Yazı yazmanızı ve Fediverse ağında paylaşmanızı sağlayan bir uygulama. + +![write-freely](https://i.postimg.cc/q77gq60w/pencil-reader.png) + +### Bulut +1. [Nextcloud](https://apps.nextcloud.com/apps/social) Google Suite alternatifi ve dosyalarınız diğer Nextcloud sunucularıyla paylaşabiliyorsunuz. Aynı zamanda diğer ağlarla (Mastadon vb.) iletişime geçebiliyorsunuz. + +![nextcloud](https://i.postimg.cc/TwDd5rsV/nextcloud-files-sshot.png) + +### Sosyal Medya +1. [Mastadon](https://joinmastodon.org/) Twitter alternatifi. + +![mastadon.png](https://i.postimg.cc/XvFNpfmw/screenshot-full-72c270b3.png) + +2. [Diaspora](https://diasporafoundation.org/) Facebook alternatifi. + +![Diaspora-latest.png](https://i.postimg.cc/yxCZD6LN/Diaspora-latest.png) + +3. [Pixelfed](https://pixelfed.org/) Instagram alternatifi. + +![Pixelfed.png](https://i.postimg.cc/Kj7gBXWD/Screen-Shot-2019-02-05-at-6-34-59-PM.png) + +4. [Lemmy](https://join-lemmy.org/) Reddit alternatifi. + +![lemmy.png](https://i.postimg.cc/650vQXn9/main-screen.png) + +5. [Pleroma](https://pleroma.social/) Twitter alternatifi. + +![pleromafe-screenshot-dark.png](https://i.postimg.cc/Sx1YWfg3/pleromafe-screenshot-dark.png) + +6. [Misskey](https://join.misskey.page/en-US/) Twitter alternatifi. + +![Misskey.jpg](https://i.postimg.cc/RFHtCJQ8/image.jpg) + +### Video +1. [PeerTube](https://joinpeertube.org/) Youtube alternatifi. Videolarınız sunucunuzda ve Fediverse ağında paylaşılıyor. + +![peertube-instance-screenshot.jpg](https://i.postimg.cc/x89LsTM4/peertube-instance-screenshot.jpg) + +### Daha Fazlası + +Bundan daha fazlasını [fediverse.party](https://fediverse.party/en/miscellaneous) websitesinden bulabilirsiniz! En bilindikleri sizlerle paylaşmak istedim. + +Ben de Mastadon hesabı açtım ([davet bağlantısı](https://mastodon.social/invite/4KAUBuRw)) ve ilerleyen zamanlarda daha fazla dağıtık ağ kullanmayı düşünüyorum. + +#### Katkıda Bulunanlar +**Yazar: Yusuf İpek [website](https://yusufipek.me)** + +etiketler: federated dağıtık sosyal-medya özgür-yazılım