# Dağıtık Teknolojiler

## İçerik Tablosu
1. [Dağıtık Teknoloji Nedir?](#dağıtık-teknoloji-nedir)
2. [Neden Daha İyi?](#neden-daha-i̇yi)
3. [Dağıtık Teknoloji Örnekleri](#dağıtık-teknoloji-örnekleri)
	- [Blog](#blog)
	- [Bulut](#bulut)
	- [Sosyal Medya](#sosyal-medya)
	- [Video](#video)
4. [Daha Fazlası](#daha-fazlası)
5. [Katkıda Bulunanlar](#katkıda-bulunanlar)


## Dağıtık Teknoloji Nedir?

[Dağıtık teknolojiler](https://en.wikipedia.org/wiki/Fediverse) (ing: fediverse) bir uygulamanın farklı kişiler tarafından çalıştırılmasına rağmen birbiriyle iletişime geçebilmesini sağlar.

![dağıtık-teknolojiler](https://i.postimg.cc/m2tJ2Xf5/4XaAey1.jpg)

Twitter'ı hayal edin. Twitter bugün çökerse hiçkimse erişemez ve kullanamaz. Twitter sizi platformundan atarsa yapacak hiçbir şeyiniz yok. Çünkü sistem onlara ait ve bu sistemin yapısında merkeziyetçilik var.

Ancak başka bir platform hayal edelim. Bu platformda tıpkı Twitter gibi insanların Tweet atmasını sağlasın. Ama bu yazılımı isteyen herkes kendi bilgisayarına kurup eş/dostuyla paylaşabilsin. Üstüne böyle farklı insanların bilgisayarlarına kurulmuş bütün bu Twitterlar birbirleriyle iletişime geçebiliyor olsun.

Benim Twitter sunucuma birisi Tweet attığında, Ahmet'in sunucusuna kurulu olan Twitter'da bu tweeti görebiliyor olsun.

Bu teknolojinin arkasında [ActivityPub](https://en.wikipedia.org/wiki/ActivityPub) denen bir sistem yatıyor.

## Neden Daha İyi?

1. Merkeziyetçilik yok. Dolayısıyla birisinin sizi yasaklaması durumunda başka bir sunucuya geçebilirsiniz veya daha iyisi kendi "Twitterınızı"" kurabilirsiniz.
2. Sansür yok. Aman bunu yazmayayım bir şey olur yok.
3. Sisteminizin çökmesi durumunda diğer bütün Twitterlar hala çalışıyor.
4. Bu yazılımlar "özgür" olduğundan kaynak kodunu görüntüleyebiliyorsunuz. Dolayısıyla kimse sizi takip etmiyor. Sizden gerektiğinden fazla bilgi almıyor.
5. Bu yazılımlar "özgür" olduğundan ürünün sahibi "siz" oluyorsunuz.


## Dağıtık Teknoloji Örnekleri

### Blog
1. [Write Freely](https://writefreely.org/) Yazı yazmanızı ve Fediverse ağında paylaşmanızı sağlayan bir uygulama.

![write-freely](https://i.postimg.cc/q77gq60w/pencil-reader.png)

### Bulut
1. [Nextcloud](https://apps.nextcloud.com/apps/social) Google Suite alternatifi ve dosyalarınız diğer Nextcloud sunucularıyla paylaşabiliyorsunuz. Aynı zamanda diğer ağlarla (Mastadon vb.) iletişime geçebiliyorsunuz.

![nextcloud](https://i.postimg.cc/TwDd5rsV/nextcloud-files-sshot.png)

### Sosyal Medya
1. [Mastadon](https://joinmastodon.org/) Twitter alternatifi.

![mastadon.png](https://i.postimg.cc/XvFNpfmw/screenshot-full-72c270b3.png)

2. [Diaspora](https://diasporafoundation.org/) Facebook alternatifi.

![Diaspora-latest.png](https://i.postimg.cc/yxCZD6LN/Diaspora-latest.png)

3. [Pixelfed](https://pixelfed.org/) Instagram alternatifi.

![Pixelfed.png](https://i.postimg.cc/Kj7gBXWD/Screen-Shot-2019-02-05-at-6-34-59-PM.png)

4. [Lemmy](https://join-lemmy.org/) Reddit alternatifi.

![lemmy.png](https://i.postimg.cc/650vQXn9/main-screen.png)

5. [Pleroma](https://pleroma.social/) Twitter alternatifi.

![pleromafe-screenshot-dark.png](https://i.postimg.cc/Sx1YWfg3/pleromafe-screenshot-dark.png)

6. [Misskey](https://join.misskey.page/en-US/) Twitter alternatifi.

![Misskey.jpg](https://i.postimg.cc/RFHtCJQ8/image.jpg)

### Video
1. [PeerTube](https://joinpeertube.org/) Youtube alternatifi. Videolarınız sunucunuzda ve Fediverse ağında paylaşılıyor.

![peertube-instance-screenshot.jpg](https://i.postimg.cc/x89LsTM4/peertube-instance-screenshot.jpg)

### Daha Fazlası

Bundan daha fazlasını [fediverse.party](https://fediverse.party/en/miscellaneous) websitesinden bulabilirsiniz! En bilindikleri sizlerle paylaşmak istedim.

Ben de Mastadon hesabı açtım ([davet bağlantısı](https://mastodon.social/invite/4KAUBuRw)) ve ilerleyen zamanlarda daha fazla dağıtık ağ kullanmayı düşünüyorum.

#### Katkıda Bulunanlar
**Yazar: Yusuf İpek [website](https://yusufipek.me)**

etiketler: federated dağıtık sosyal-medya özgür-yazılım