dağıtık-teknolojiler rehberi eklendi

rehberler/dağıtık-teknolojiler.md

@@ -0,0 +1,89 @@
+# Dağıtık Teknolojiler
+
+## İçerik Tablosu
+1. [Dağıtık Teknoloji Nedir?](#dağıtık-teknoloji-nedir)
+2. [Neden Daha İyi?](#neden-daha-i̇yi)
+3. [Dağıtık Teknoloji Örnekleri](#dağıtık-teknoloji-örnekleri)
+	- [Blog](#blog)
+	- [Bulut](#bulut)
+	- [Sosyal Medya](#sosyal-medya)
+	- [Video](#video)
+4. [Daha Fazlası](#daha-fazlası)
+5. [Katkıda Bulunanlar](#katkıda-bulunanlar)
+
+
+## Dağıtık Teknoloji Nedir?
+
+[Dağıtık teknolojiler](https://en.wikipedia.org/wiki/Fediverse) (ing: fediverse) bir uygulamanın farklı kişiler tarafından çalıştırılmasına rağmen birbiriyle iletişime geçebilmesini sağlar.
+
+![dağıtık-teknolojiler](https://i.postimg.cc/m2tJ2Xf5/4XaAey1.jpg)
+
+Twitter'ı hayal edin. Twitter bugün çökerse hiçkimse erişemez ve kullanamaz. Twitter sizi platformundan atarsa yapacak hiçbir şeyiniz yok. Çünkü sistem onlara ait ve bu sistemin yapısında merkeziyetçilik var.
+
+Ancak başka bir platform hayal edelim. Bu platformda tıpkı Twitter gibi insanların Tweet atmasını sağlasın. Ama bu yazılımı isteyen herkes kendi bilgisayarına kurup eş/dostuyla paylaşabilsin. Üstüne böyle farklı insanların bilgisayarlarına kurulmuş bütün bu Twitterlar birbirleriyle iletişime geçebiliyor olsun.
+
+Benim Twitter sunucuma birisi Tweet attığında, Ahmet'in sunucusuna kurulu olan Twitter'da bu tweeti görebiliyor olsun.
+
+Bu teknolojinin arkasında [ActivityPub](https://en.wikipedia.org/wiki/ActivityPub) denen bir sistem yatıyor.
+
+## Neden Daha İyi?
+
+1. Merkeziyetçilik yok. Dolayısıyla birisinin sizi yasaklaması durumunda başka bir sunucuya geçebilirsiniz veya daha iyisi kendi "Twitterınızı"" kurabilirsiniz.
+2. Sansür yok. Aman bunu yazmayayım bir şey olur yok.
+3. Sisteminizin çökmesi durumunda diğer bütün Twitterlar hala çalışıyor.
+4. Bu yazılımlar "özgür" olduğundan kaynak kodunu görüntüleyebiliyorsunuz. Dolayısıyla kimse sizi takip etmiyor. Sizden gerektiğinden fazla bilgi almıyor.
+5. Bu yazılımlar "özgür" olduğundan ürünün sahibi "siz" oluyorsunuz.
+
+
+## Dağıtık Teknoloji Örnekleri
+
+### Blog
+1. [Write Freely](https://writefreely.org/) Yazı yazmanızı ve Fediverse ağında paylaşmanızı sağlayan bir uygulama.
+
+![write-freely](https://i.postimg.cc/q77gq60w/pencil-reader.png)
+
+### Bulut
+1. [Nextcloud](https://apps.nextcloud.com/apps/social) Google Suite alternatifi ve dosyalarınız diğer Nextcloud sunucularıyla paylaşabiliyorsunuz. Aynı zamanda diğer ağlarla (Mastadon vb.) iletişime geçebiliyorsunuz.
+
+![nextcloud](https://i.postimg.cc/TwDd5rsV/nextcloud-files-sshot.png)
+
+### Sosyal Medya
+1. [Mastadon](https://joinmastodon.org/) Twitter alternatifi.
+
+![mastadon.png](https://i.postimg.cc/XvFNpfmw/screenshot-full-72c270b3.png)
+
+2. [Diaspora](https://diasporafoundation.org/) Facebook alternatifi.
+
+![Diaspora-latest.png](https://i.postimg.cc/yxCZD6LN/Diaspora-latest.png)
+
+3. [Pixelfed](https://pixelfed.org/) Instagram alternatifi.
+
+![Pixelfed.png](https://i.postimg.cc/Kj7gBXWD/Screen-Shot-2019-02-05-at-6-34-59-PM.png)
+
+4. [Lemmy](https://join-lemmy.org/) Reddit alternatifi.
+
+![lemmy.png](https://i.postimg.cc/650vQXn9/main-screen.png)
+
+5. [Pleroma](https://pleroma.social/) Twitter alternatifi.
+
+![pleromafe-screenshot-dark.png](https://i.postimg.cc/Sx1YWfg3/pleromafe-screenshot-dark.png)
+
+6. [Misskey](https://join.misskey.page/en-US/) Twitter alternatifi.
+
+![Misskey.jpg](https://i.postimg.cc/RFHtCJQ8/image.jpg)
+
+### Video
+1. [PeerTube](https://joinpeertube.org/) Youtube alternatifi. Videolarınız sunucunuzda ve Fediverse ağında paylaşılıyor.
+
+![peertube-instance-screenshot.jpg](https://i.postimg.cc/x89LsTM4/peertube-instance-screenshot.jpg)
+
+### Daha Fazlası
+
+Bundan daha fazlasını [fediverse.party](https://fediverse.party/en/miscellaneous) websitesinden bulabilirsiniz! En bilindikleri sizlerle paylaşmak istedim.
+
+Ben de Mastadon hesabı açtım ([davet bağlantısı](https://mastodon.social/invite/4KAUBuRw)) ve ilerleyen zamanlarda daha fazla dağıtık ağ kullanmayı düşünüyorum.
+
+#### Katkıda Bulunanlar
+**Yazar: Yusuf İpek [website](https://yusufipek.me)**
+
+etiketler: federated dağıtık sosyal-medya özgür-yazılım