mirror of
https://github.com/yusufipk/teknolojirehberleri.xyz.git
synced 2026-09-11 19:06:07 +00:00
88 lines
4.1 KiB
Markdown
88 lines
4.1 KiB
Markdown
# Dağıtık Teknolojiler
|
||
|
||
## İçerik Tablosu
|
||
1. [Dağıtık Teknoloji Nedir?](#dağıtık-teknoloji-nedir)
|
||
2. [Neden Daha İyi?](#neden-daha-i̇yi)
|
||
3. [Dağıtık Teknoloji Örnekleri](#dağıtık-teknoloji-örnekleri)
|
||
- [Blog](#blog)
|
||
- [Bulut](#bulut)
|
||
- [Sosyal Medya](#sosyal-medya)
|
||
- [Video](#video)
|
||
4. [Daha Fazlası](#daha-fazlası)
|
||
5. [Katkıda Bulunanlar](#katkıda-bulunanlar)
|
||
|
||
## Dağıtık Teknoloji Nedir?
|
||
|
||
[Dağıtık teknolojiler](https://en.wikipedia.org/wiki/Fediverse) (ing: fediverse) bir uygulamanın farklı kişiler tarafından çalıştırılmasına rağmen birbiriyle iletişime geçebilmesini sağlar.
|
||
|
||
|
||
|
||
Twitter'ı hayal edin. Twitter bugün çökerse hiçkimse erişemez ve kullanamaz. Twitter sizi platformundan atarsa yapacak hiçbir şeyiniz yok. Çünkü sistem onlara ait ve bu sistemin yapısında merkeziyetçilik var.
|
||
|
||
Ancak başka bir platform hayal edelim. Bu platformda tıpkı Twitter gibi insanların Tweet atmasını sağlasın. Ama bu yazılımı isteyen herkes kendi bilgisayarına kurup eş/dostuyla paylaşabilsin. Üstüne böyle farklı insanların bilgisayarlarına kurulmuş bütün bu Twitterlar birbirleriyle iletişime geçebiliyor olsun.
|
||
|
||
Benim Twitter sunucuma birisi Tweet attığında, Ahmet'in sunucusuna kurulu olan Twitter'da bu tweeti görebiliyor olsun.
|
||
|
||
Bu teknolojinin arkasında [ActivityPub](https://en.wikipedia.org/wiki/ActivityPub) denen bir sistem yatıyor.
|
||
|
||
## Neden Daha İyi?
|
||
|
||
1. Merkeziyetçilik yok. Dolayısıyla birisinin sizi yasaklaması durumunda başka bir sunucuya geçebilirsiniz veya daha iyisi kendi "Twitterınızı"" kurabilirsiniz.
|
||
2. Sansür yok. Aman bunu yazmayayım bir şey olur yok.
|
||
3. Sisteminizin çökmesi durumunda diğer bütün Twitterlar hala çalışıyor.
|
||
4. Bu yazılımlar "özgür" olduğundan kaynak kodunu görüntüleyebiliyorsunuz. Dolayısıyla kimse sizi takip etmiyor. Sizden gerektiğinden fazla bilgi almıyor.
|
||
5. Bu yazılımlar "özgür" olduğundan ürünün sahibi "siz" oluyorsunuz.
|
||
|
||
## Dağıtık Teknoloji Örnekleri
|
||
|
||
### Blog
|
||
1. [Write Freely](https://writefreely.org/) Yazı yazmanızı ve Fediverse ağında paylaşmanızı sağlayan bir uygulama.
|
||
|
||
|
||
|
||
### Bulut
|
||
1. [Nextcloud](https://apps.nextcloud.com/apps/social) Google Suite alternatifi ve dosyalarınız diğer Nextcloud sunucularıyla paylaşabiliyorsunuz. Aynı zamanda diğer ağlarla (Mastadon vb.) iletişime geçebiliyorsunuz.
|
||
|
||
|
||
|
||
### Sosyal Medya
|
||
1. [Mastadon](https://joinmastodon.org/) Twitter alternatifi.
|
||
|
||
|
||
|
||
2. [Diaspora](https://diasporafoundation.org/) Facebook alternatifi.
|
||
|
||
|
||
|
||
3. [Pixelfed](https://pixelfed.org/) Instagram alternatifi.
|
||
|
||
|
||
|
||
4. [Lemmy](https://join-lemmy.org/) Reddit alternatifi.
|
||
|
||
|
||
|
||
5. [Pleroma](https://pleroma.social/) Twitter alternatifi.
|
||
|
||
|
||
|
||
6. [Misskey](https://join.misskey.page/en-US/) Twitter alternatifi.
|
||
|
||
|
||
|
||
### Video
|
||
1. [PeerTube](https://joinpeertube.org/) Youtube alternatifi. Videolarınız sunucunuzda ve Fediverse ağında paylaşılıyor.
|
||
|
||
|
||
|
||
### Daha Fazlası
|
||
|
||
Bundan daha fazlasını [fediverse.party](https://fediverse.party/en/miscellaneous) websitesinden bulabilirsiniz! En bilindikleri sizlerle paylaşmak istedim.
|
||
|
||
Ben de Mastadon hesabı açtım ([davet bağlantısı](https://mastodon.social/invite/4KAUBuRw)) ve ilerleyen zamanlarda daha fazla dağıtık ağ kullanmayı düşünüyorum.
|
||
|
||
#### Katkıda Bulunanlar
|
||
**Yazar: Yusuf İpek [website](https://yusufipek.me)**
|
||
|
||
etiketler: federated dağıtık sosyal-medya özgür-yazılım
|